EOQ staat voor Economic Order Quantity: de bestelhoeveelheid waarbij de totale kosten van bestellen en voorraad houden het laagst zijn.
Elke inkoper kent het gevoel: je plaatst een bestelling, en achteraf vraag je je af of je niet te veel of te weinig hebt besteld. De EOQ-formule belooft daar een antwoord op te geven. Maar wat berekent de formule precies, en waar liggen de grenzen?
Twee kosten die elkaar tegenwerken
De formule zoekt het punt waarop je totale voorraadkosten het laagst zijn. Daarvoor balanceert ze twee kostenposten die elkaar tegenwerken.
Bestelkosten ontstaan elke keer dat je een order plaatst: het aanmaken van de inkooporder, de verwerking, het ontvangen en controleren van de goederen. Die kosten maak je ongeacht de ordergrootte. Hoe vaker je bestelt, hoe hoger ze oplopen.
Voorraadkosten zijn de kosten voor het aanhouden van voorraad: opslagruimte, verzekering, kapitaalbeslag en het risico op veroudering. Hoe meer je op voorraad houdt, hoe hoger die kosten worden.
De EOQ, ook wel de Wilson-formule genoemd, berekent het punt waarop beide kosten samen het laagst zijn.
Een rekenvoorbeeld
Stel dat je een speelgoedgroothandel bent en een van je hardlopers is een tol.
- Jaarlijkse vraag: 15.000 stuks
- Kosten per bestelling: €20
- Voorraadkosten per stuk: €0,50
Met de Wilson-formule kom je uit op een EOQ van ongeveer 1.096 stuks per bestelling. Bij een jaarlijkse vraag van 15.000 stuks betekent dat ongeveer 14 bestellingen per jaar. Netjes. Maar dan begint het.
Wanneer werkt de EOQ-formule niet?
De formule werkt alleen goed als de wereld zich gedraagt zoals de berekening verwacht. En dat is zelden het geval.
De EOQ gaat ervan uit dat de vraag het hele jaar stabiel is. Voor een speelgoedgroothandel is dat al meteen een probleem: de vraag naar tollen in het vierde kwartaal is een heel andere dan in februari. Wie puur op EOQ bestelt, koopt structureel te weinig in het najaar en te veel in het voorjaar.
Daarnaast houdt de formule geen rekening met variabele levertijden, minimum bestelhoeveelheden bij leveranciers of het verschil in waarde en belang tussen artikelen. Je A-artikelen verdienen een andere aanpak dan je C-artikelen. De ABC- en XYZ-analyse helpt daarbij.
Bruikbaar als startpunt
De EOQ-formule, ook wel gebruikt als basis voor het berekenen van de optimale bestelhoeveelheid, is waardevol als je de basislogica van voorraadkosten wilt begrijpen. Als beslissingsmodel voor dagelijkse voorraadplanning in een groeiend bedrijf schiet het tekort.
Wil je weten hoe je van deze theorie naar een werkende voorraadplanning komt? Dat bespreken we in EOQ in de praktijk: van Excel naar geautomatiseerde voorraadplanning.
Meer weten over voorraadbeheer in Business Central? Check dan het whitepaper: Voorraadbeheer in Microsoft Dynamics 365 Business Central.